Svevremenik Njegoš
Emisija
Osma epizoda dokumentarnog serijala Njegoš – svevremenik bavi se Njegoševim testamentarnim delom Lažni car Šćepan Mali. Iako je napisan nešto ranije, spev je objavljen 1851. godine u Zagrebu, a tematizuje vladavinu Šćepana Malog, nepoznatog čoveka koji se izdavao za ubijenog ruskog cara Petra III. Na crnogorskom prestolu proveo je sedam godina, od 1767. do 1773, kao savladar vladike Save Petrovića. Koristeći ovaj događaj iz crnogorske istorije, Njegoš adresuje veliku temu evropske istorije i književnosti: pitanje samozvanca. To pitanje obrađivano je u delima nekoliko reprezentativnih evropskih pesnika: od Puškina i njegove drame Boris Godunov pa do Hebela, koji je – razrađujući jedan fragment pronađen u Šilerovoj zaostavštini – napisao čitavu dramu o Lažnom Dimitriju. Svoj poslednji spev Njegoš postavlja kao neku vrstu kontrapunkta Gorskom vijencu: dok se u vladičinom najpoznatijem delu na pozornicu iznosi herojsko viđenje sveta, u čijoj osnovi se nalaze kosovski zavet i svest o slobodi, u Lažnom caru Šćepanu Malom oslovljava se pitanje laži. To nastrojenje oslovljeno je ne samo kao drama i odabir pojedinca, već kao nešto što postaje marker čitave zajednice. Na taj način, Njegoš dotiče moderno osećanje sveta, u kojem laž preplavljuje celokupnu stvarnost, čime on na neki način nagoveštava talas nadolazećeg nihilizma.